Anatomia butelki wina musującego – jakie funkcje pełnią jej części?

Z czego składa się butelka szampana czy cavy? Wbrew pozorom wygląd butelki wina musującego produkowanego metodą tradycyjną jest ściśle określony. Dzisiaj ta charakterystyczna butelka kojarzy nam się z elegancją i celebrowaniem wyjątkowych okazji. Jednak, gdy w 1894 roku ustandaryzowano jej wygląd, nie była projektowana z myślą o estetyce. Tutaj funkcja dyktowała formę, a każdy element butelki został przemyślany.

Szkło

Podstawowym elementem butelki jest oczywiście jej szklany budulec.

Butelki cavy czy szampana muszą znosić bardzo wysokie ciśnienie wynoszące 5 do 6 atmosfer. Jest ono dwa do trzech razy wyższe niż wewnątrz opony samochodu. Dlatego ścianki butelki muszą być dostatecznie grube. Każdy centymetr kwadratowy szkła przyjmuje nacisk ponad 5 kilogramów!

Kolor szkła jest zazwyczaj ciemnozielony. Jest od tego jeden wyjątek – różowe wina musujące często eksponują swoją barwę w bezbarwnym szkle. Ciemny odcień butelki pozwala chronić wino przed promieniami słonecznymi, które mu szkodzą. Tym prostym zabiegiem przedłuża się żywotność wina musującego (więcej info o tym jak przechowywać wino tutaj).

Butelka wina musującego wyróżnia się nisko i łagodnie opadającymi ramionami. Innym elementem szklanej butelki jest jej szyjka. Z racji na bardzo wysokie ciśnienie panujące wewnątrz butelki wina musującego, efektownym sposobem jej otworzenia (by nie powiedzieć efekciarskim) jest technika sabrage. Pokrótce polega na uderzeniu zakorkowanej butelki tępym grzbietem szabli ześlizgując ją po szyjce. W wyniku czego odłamuje się jej górna część otwierając wino. Na dobrą sprawę można tego dokonać nawet łyżką od zupy w prowizorycznych warunkach, ale… nie próbujcie tego w domu. 🙂

Cylindryczna część butelki poniżej szyjki to po prostu jej korpus (w nomenklaturze anglojezycznej „body” – nie mylić z cielistością trunku). Natomiast na dnie butelki znajdziemy wgłębienie. To wklęsłe dno fachowo zwane punt skrywa wiele tajemnic. Istnieje ponad tuzin wytłumaczeń dla jego istnienia, jednak w przypadku wina musującego jedno jest najważniejsze. Punt zapobiega niekontrolowanym wybuchom butelki zmieniając rozkład ciśnień wewnątrz niej. Rozprasza ciśnienie skupione na krawędziach dna dzięki czemu nie wybija ono spodu butelki. Zanim to sprytne rozwiązanie wprowadzono na rynek, dochodziło często do tragicznych w skutkach reakcji łańcuchowych w podziemiach winnic. Jedna butelka wybuchając uderzała o inne tłukąc często całe roczniki.

p1010659

Punt – wgłębienie na dole butelki

By dowiedzieć się więcej o butelkach i ich rozmiarach kliknij tutaj.

Korek

Korek od cavy czy szampana wykonany jest w praktyce wyłącznie z naturalnie pochodzącej kory dębu korkowego. Jest to materiał ekologiczny. Naturalny korek ma mniejszy ślad węglowy od plastikowych i aluminiowych odpowiedników. Byśmy mogli się z niego cieszyć potrzeba jednak cierpliwości. Trzeba czekać nawet do 45 lat by drzewo korkowe wydało swój pierwszy plon kory dostatecznie grubej do pierwszej obróbki. Kolejne zbiory odbędą się po minimum 10 do 35 lat. Im więcej warstw wydało drzewo tym są one lepszej jakości (mniej zagłębień i wad w korze).

p1010663

Korek od cavy czy szampana różni się diametralnie od korka z wina spokojnego. Różnica nie polega na grzybkowym kształcie, który jest wyłącznie odkształceniem (przed włożeniem do butelki jest on cylindryczny). To co go wyróżnia to skład.

Korek od wina musującego składa się z dwóch części: górnej manche i dolnej miroir. Góra, którą trzymamy wykręcając butelkę, składa się ze sklejonych granulek i wiór korkowych. Natomiast dolną stanowią 1 do 3 dysków z litej kory dębu korkowego. Dyski gwarantują lepszą ochronę wina – cały korek łatwiej rozchodzi się na boki.

p1010673

Z lewej strony – korki do wina wykonane ze sklejonych wiórów korkowych; z prawej – z całych fragmentów kory dębu korkowego. Korek od wina musującego składa się z obu materiałów.

W przypadku cavy na spodzie korka znajdziemy ważną informację potwierdzającą jej jakość. Czteroramienna gwiazdka oznacza gwarancję wykonania wina metodą tradycyjną.

Muselet – druciana klatka z kapslem

Muselet, czyli druciana klatka z kapslem, stanowi nieodzowny element butelki wina musującego. Mocowana jest o pierścienne zgrubienie na szyjce butelki. Wynaleziona w 1844 przez Adolphe Jacquesson trzyma korek w ryzach opierając się wysokiemu ciśnieniu wewnątrz butelki.

By poluzować ją przed otwarciem butelki potrzebujemy wykonać dokładnie 6 półobrotów przeciwnie do wskazówek zegara. Ta liczba jest zawsze taka sama (sprawdźcie sami!), zawdzięczamy ją przemysłowej standaryzacji produkcji.

Proces mocowania w winnicy muselet na butelkę nazywa się muselage. Obecnie procedura jest w pełni zautomatyzowana i wykonywana przez pneumatyczną maszynę zwaną museleteuse.

Kapsle zawierają najczęściej nazwę producenta, ewentualnie logo lub inny branding związany z konkretną butelką. Kolekcjonowanie kapsli stanowi hobby, a Francuzi mają  na nie (jak na wszystko 😉 ) własne słowo – placomusophilie.

p1010682

Kapsułka

Folia inaczej kapsułka to materiał chroniący korek. Do lat dziewięćdziesiątych, czyli całkiem niedawna, była wykonana z ołowiu. Pierwotnie zapobiegała przed dostępem szkodników (gryzoni, insektów) do korka. Obecnie stanowi przede wszystkim wizualny element opakowania.

Obecnie produkowana jest z aluminium, termokurczliwego plastiku (polietylen lub PVC) bądź połączenia obu. Bardzo rzadko możemy spotkać się również z zastąpieniem kapsułki woskiem.

p1010688

Etykieta i kontretykieta

Stanowią wizualny wyróżnik butelki i kluczowe źródło informacji. Są umiejscowione na tzw. „label panel”, czyli możliwie największej powierzchni butelki na nalepkę. Dowiemy się z nich m.in. o nazwie producenta czy typie wina.

Szczególnie cenię sobie producentów, którzy wykorzystują kontretykietę do przekazania dodatkowych danych odnośnie wina. Często możemy tam znaleźć informację odnośnie szczepów gron, szczegółów winifikacji lub daty disgorgement/degüelle (czyli usunięcia drożdżowego osadu z wina).

p1010690

kontretykieta to przede wszystkim źródło informacji

Butelka przyszłości

Wino pakujemy w butelki stosunkowo od niedawna, dopiero od XVII wieku. Zautomatyzowana produkcja butelek ruszyła jednak zaledwie w drugiej połowie XIX wieku. Lata prób i błędów pozwoliły nam wypracować funkcjonalne i zarazem piękne opakowanie. Obecne innowacje skupiają się głównie na szukaniu rozwiązań ekologicznych i eksperymentowaniu z nowymi materiałami. Przykładowo, niektórzy producenci win musujących wykorzystują sylikon maczając w nim korek. Dzięki temu butelka łatwiej się otwiera, a korek sam nie wyskakuje z szyjki.

Szczególnie w przypadku wina musującego wszelkie zmiany tyczące się butelki są trudne z racji panującego wewnątrz niej wysokiego ciśnienia. Wszystko wskazuje na to, że klasycznym kształtem butelki cavy czy szampana będziemy mogli cieszyć się jeszcze przez długie lata.

p1010639

Jedna uwaga do wpisu “Anatomia butelki wina musującego – jakie funkcje pełnią jej części?

Możliwość komentowania jest wyłączona.